Ortodontik tedavi ile hem dişler hem de çene yapısı ideal konuma getirilmektedir. Bu tedavi yöntemi hastalarda estetik ve fonksiyonel bir denge oluşturmaktadır. Fakat ortodontik tedavi sona erdiğinde bazı hastalarda dişler eski konumuna geri dönmektedir. Bu durum ortodontik nüks yani dişlerin eski konumuna dönmesidir. Ortodontik nüks, ortodontik başarısına olumsuz etki eden faktörlerden bir tanesidir. Ortodontik nüks yaşanmaması adına ortodontik tedavi sonrası pekiştirme apareyleri mutlaka kullanılmalıdır.
Ortodontik Nüks Nedenleri Nelerdir?
Ortodontik nüks birbirinden farklı nedenlerden dolayı yaşanan olumsuzluklardandır. Genel olarak birden çok faktörün birleşimi ile ortaya çıkan ortodontik nüks nedenleri ise;
Periodontal ve Fizyolojik Faktörler
Ortodontik tedavi sonrası diş etrafındaki periodontal liflerin tekrardan yapılanma sürecini tamamlanmadan apareyin kullanılmaması, dişlerin eski konumuna dönmesine yol açmaktadır. Özellikle büyüme çağındaki kişilerde çene gelişiminin sonlanmamış olması, diş dizilimini etkilemektedir.
Kas Kuvvetleri ve Fonksiyonel Etkiler
Hem dudak hem yanak hem de dil gibi oral kasların dengeli olmayan kuvvetleri, dişlere devamlı baskı uyguladığından nüks sorunu yaşanabilmektedir. Yutkunma alışkanlıklarındaki bozukluklar ya da dil itimi gibi fonksiyonel bozukluklar da risk oluşumunu tetiklemektedir.
Yetersiz Retainer Kullanımı
Ortodontik tedavi sonrası bireylerin retainer kullanımına dikkat etmemesi yahut ön görülen süreden önce bırakması, dişlerin stabilitesini bozmaktadır. Ayrıca retainer’da meydana gelen hasar durumlarında yeterli destek olmayacağından nüks sorunu yaşanmaktadır.
Tedavi Planlaması
Tanıda yapılan yanlışlık ya da yetersiz tedavi planlaması, dişlerin biyolojik dengeye kavuşmasına engel olmaktadır. Köklerin uygun olan ideal pozisyona yerleştirilememesi yahut oklüzal ilişkilerin dengesiz olması da nüks riskini normalin üzerine çıkarmaktadır.
Retainer Türleri ve Etkinlik Analizi
Ortodontik retainerlar sayesinde ortodontik tedavi sonrası dişlerin pozisyonları muhafaza edilmektedir. Retainerler ise sabit ve hareketli olmak üzere 2 çeşittir.
Sabit Retainer
Sabit retainer çeşitleri genel olarak ön dişlerin arka yüzeyine yapıştırılmakta olup, ince metal tellerden meydana gelmektedir. Sabit retainer mükemmel koruma yaparken, hasta uyumuna bağlı değildir. Alt ön dişler için Sabit retainerler yüksek stabilite sağlamaktadır. Sabir retainer kullanan bireylerde ağız hijyeni çok iyi olmalıdır. Aksi takdirde plak birikimi ve diş taşı oluşumu olmaktadır.
Sabit retainer türünün, alt ön dişlerde nüksü önlediği yapılan araştırmalar sonucunda netlik kazanmıştır.
Hareketli Retainer
Akrilik gövde ve metal tel kombinasyonu şeklinde olabilen hareketli retainer türleri şeffaf plak şeklinde de olmaktadır. Kullanım ve temizlik açısından hareketli retainerlar kolaylık sunmaktadır. Şeffaf plaklar erişkin hastalar tarafından çok rağbet görmektedir. Hasta uyumuna bağlı olarak etkinliği farklılaşan hareketli retainerlar düzenli kullanıldığı takdirde diş stabilitesini korumaktadır. Hareketli retainerların düzensiz kullanımı relaps riskini artırmaktadır.
Ortodontik tedavi tamamlandıktan sonra ulaşılan sonuçların kalıcılığı hem tedavinin başarısına hem de retansiyon döneminin etkin yönetimine bağlı olmaktadır. Ortodontik nüksün önlenmesi için uygun olan retainer tipi tercih edilmelidir. Nüksün önlenmesinde hastaların düzenli kontrol yaptırması da etkili olmaktadır.
Ortodontik tedavinin uzun vadede başarılı olması doğru retainer tercihi ve hasta uyumu ile mümkündür.